Gebelik ve ilaçlar

Birçok kadın gebelik süresinde ilaç alır. Bunlar genellikle bulantı, ağrı, uykusuzluk, iltihaplar ve daha diğer rahatsızlıklar içindir. Halbuki alınan ilaca göre kadına ve fetusa ( rahim içindeki bebek ) zarar gelebilir. Zira annenin aldığı ilaç kanda plasenta aracılığı ile bebeğe de geçer. Zarar şu şekilde olabilir.

a- Doğrudan duğruya bebeği etkiliyerek sakatlığa, zehirlenmeye veya ölüme neden olabilir.
b- Plasentanın çalışmasını etkiliyerek bebeğe gerekli besi ve oksijenin geçmesini engelleyebilir.
c- Rahim adalesinde kontraksiyonlara ( sıkışma ) neden olarak bebeğe gerekli oksijenin geçmesine mani olabilir.
d- Annede biyolojik- kimyasal değişikler yaratır bu da dolayısıyla bebeğe zarar verir.

Bütün bu etkilerin derecesi gebeliğin süresine ( fetusun yaşı ) , ne cins ilaç olduğuna ve dozajına yani ne miktar alındığına bağlıdır.
Gebe kalındıktan 20 gün içinde ilaç ya bebeği öldürür veya hiç bir şey yapmaz.
Üçüncü ile sekizinci haftalar arası bebekte sakatlık olması bakımından en kritik zamandır. Yani sakatlık yapabiliecek ilaçlar ( teratojenler ) bu devrede alınırsa tehlike en yüksektir. Üçüncü aydan sonra ilaçlara bağlı sakatlık olması enderdir.
Şunu da hatırlamak önem taşır : Bazı ilaçlar molekül büyüklüğü nedeniyle plasentayı geçemezler ve bu suretle de bebeğe zarar veremezler.
Bazı ülkelerde ilaçlar fetusa ( bebeğe ) etkisine göre kategorilere ayrılmıştır.

Kategori A : İnsanlar üzerinde yapılan araştırmalar bu kategorideki ilaçların fetusa herhangi bir kötü etkisi olamadığını göstermiştir. Bu ilaçlar gebelikte kullanılabilir.
Katagori B : Hayvanlarda yapılan deneyler bu ilaçların fetusa bir zararı olmadığını göstermiştir fakat insanlardaki etkisi bilinmiyor.
Katagori C : Ne hayvan ve ne insan deneyi olanağı bulunanamamış gurıp. Veya bazı hayvan deneyleri kötü etki göstermiş fakat insan araştırması yok.
Katagori D : Fetus üzerine zararlı etkisi belirlenmiş fakat eğer hayat kurtarıcı etkisi luzumu olursa tehlikeyi kabul edebiliriz.
Katagori X : Gebe hastanın durumu ne kadar kritik olursa olsun bu gurup ilaçlar gebelikte kullanılmamalıdır.
Bu sınıflandırma size şunu söylemeli : Gebeliğinizin ilk vizitinde doktorunuzun size gerekli vitamin ve demir haplarını verecektir fakat ondan sonra doktora sormadan hiçbir suretle kendiniz bir ilaç almamalısınız . Ülkemizde ilaç kutularındaki prospektüste gebelikte kullanılıp kullanılmayacağı yazılıdır. Fakat siz yine de doktora danışın. Zaten doktorunuz sizin aldığınız ilaçlar bilmek ister.